Excelsior Park był, obok Longinesa i Leonidasa, jednym z najważniejszych producentów chronografów i stoperów w Saint-Imier. W tym miejscu chciałbym natomiast poświęcić kilka słów również firmie Gallet, która była najważniejszym partnerem biznesowym Excelsior Park. Choć Gallet sam nie produkował mechanizmów z funkcją stopera, to wprowadził na rynek wiele udanych i innowacyjnych chronografów.
Zdj. 1. Naręczne wodoszczelne chronografy Gallet Multichron. Źródło: oracleoftime.com
Jej założycielem w 1826 r. był Julien Gallet w La Chaux-de-Fonds. Gdy do biznesu dołączyli jego synowie, Lucien-François i Léon-Louis przedsiębiorstwo zmieniło nazwę na J. Gallet & Cie.
W 1864 roku Léon-Louis otworzył oddział w Stanach Zjednoczonych, które wkrótce stały się najważniejszym rynkiem zbytu dla tej szwajcarskiej firmy. Kontynuując ten kierunek ekspansji w 1883 najstarszy syn Léona-Louisa, Julien Jr. utworzył wraz ze swoim mieszkającym w Nowym Jorku wujem Julesem Racine’em spółkę Julien Gallet & Cie. Zwiększyło to obecność zegarków rodziny Gallet w Stanach Zjednoczonych.
Gallet działał wówczas de facto jako firma handlowa. Sprowadzając szwajcarskie mechanizmy takich producentów jak Breitling, Guinand lub Minerva, Gallet sprzedawał na rynku amerykańskim gotowe zegarki pod własnymi markami m.in. Continental i National Park. Pod koniec XIX wieku ważną część ich oferty stanowiły już chronografy, popularne wówczas zza oceanem.
W 1907 r. spółka Gallet & Co. nabyła fabrykę zegarków Electa założoną przez Prospera Nordmanna, która wytwarzała chronografy i zegarki z repetycją. Od tego czasu przedsiębiorstwo funkcjonowało jako Gallet & Co. Fabrique d’Horlogerie Electa, a Gallet uzyskał własne zaplecze produkcyjne. Zakłady Electa-Gallet szybko wyspecjalizowały się w produkcji zegarków naręcznych, co widać na zdjęciach z epoki. Jednak kryzys, który dotknął szwajcarską branżę, uderzył również w tę firmę i Fabrique d’Horlogerie Electa, Gallet & Co. SA została zamknięta w 1928 r.
Zdj. 2. Reklama naręcznych zegarków Gallet-Electa z 1918 r.
Nie oznaczało to jednak końca działalności zegarmistrzowskiej rodziny Gallet. W 1924 roku Léon-Louis Gallet i Madeleine Montandon-Gallet założyli nową firmę w La Chaux-de-Fonds, która w 1928 r. przejęła nazwę Gallet & Co. Nowo powstały podmiot nawiązał bliską współpracę z Excelsior Park, który dostarczał im mechanizmy do stoperów, a później również naręcznych chronografów. Gallet korzystał również z napędów Valjoux oraz Vénus.
W 1937 r. Gallet wprowadził jedne z pierwszych na rynku wodoszczelne chronografy z kopertami typu Clamshell w ramach kolekcji Multichron. Stało się to, po pozyskaniu przez firmę z La Chaux-de-Fonds patentu na wodoszczelną dwuczęściową kopertę manufaktury Schmitz Frères & Co. S.A. (patent szwajcarski nr 189190 z maja 1936 r.).
Zdj. 3. Wodoszczelna koperta typy Clamshell. Źródło: ssongwatches.com
W latach 1939-1941 Gallet wprowadził na rynek swój prawdopodobnie najbardziej znany model, mianowicie wodoszczelny chronograf Flight/Flying Officer z 12 godzinnym obrotowym pierścieniem i funkcją czasu światowego[1]. Projekt naręcznego chronografu o takiej formie opatentował Philippe Weiss. Gallet na prawach licencji jako pierwszy wdrożył jego produkcję. Ten zegarek o niestandardowej wówczas funkcjonalności był częstym wyborem pilotów na długich, międzynarodowych trasach.
Zdj. 4. Patent autorstwa Philippa Weissa. Poniżej model Flying Officer
Równie ciekawy jest model Gallet Multichron Navigator z 1945 r. Nietypowy w formie chronograf z dodatkową, krótszą wskazówką z symbolem kierunku północnego (litera N) i tarczą 24-godzinną, na pierwszy rzut oka zdaje się być zegarkiem w typie GMT. Jednak funkcjonalność przewidziana przez jego projektantów była inna. Wciśnięcie dodatkowej koronki na godzinie 9, która miała luz roboczy, zatrzymywało bieg sekundnika bez zatrzymania chodu zegarka. Można go było wówczas skorygować np. z czasem podawanym przez radio lub z zegarem kontrolnym. Dodatkowa czerwona wskazówka godzinowa o pełnym obrocie w ciągu 24 godzin, pozwalała wskazać Północ w momencie, gdy podstawowa wskazówka godzinowa została nakierowana na aktualną pozycję Słońca na niebie. W tym specjalistycznym modelu zastosowano zmodyfikowany mechanizm kal. EP 4. Z uwagi na swoją nietypową funkcjonalność ten zegarek był często przypisywany jako praktyczne wyposażenie spadochroniarzy jednostek powietrzno-desantowych[i].
Zdj. 5. Zmodyfikowany mechanizm EP 4 z dodatkową koronką
Patent i mechanizm Excelsior Park EP 4 wykorzystał również Zenith w bliźniaczym modelu Sextant.
Zdj. 6. Zenith Sextant ref. 796 131. Źródło: philips.com
Jeszcze na początku lat 70. Gallet wprowadził swoją wersję chronografu Excelsior Park Excel-O-Graph z suwakiem logarytmicznym, który był odpowiedzią na Breitlinga Navitimera. W połowie lat 70. Gallet, podobnie jak Excelsior Park, mocno odczuł napór zegarków kwarcowych i konkurencję ze strony firmy Heuer-Leonidas na rynku amerykańskim. W 1977 roku Gallet & Co. połączył się z innym szwajcarskim producentem chronografów, Guinand Watch Co. Ich fuzja trwała do 1985 r.
Zdj. 7. Gallet Excel-O-Graph. Źródło: hashtagwatchco.com
Po zmianie właścicieli na początku lat 90. i niezbyt udanej próbie przywrócenia kolekcji Flying Officer, Gallet zaprzestał działalności, a marka została wygaszona. W kwietniu 2025 r. prawa do niej przejął Breitling.
[1] Dostępne źródła różnią się co do daty wprowadzenia modelu. Za pierwszy znany publicznie egzemplarz uznawany jest zegarek Harrego Trumana, ofiarowany mu w grudniu 1939 r. W pierwszych latach produkcji w katalogach Galleta funkcjonowała nazwa Flight Officer.
Powyższy fragment pochodzi z książki Chronografu – ukryte piękno z rozdziału o producentach szwajcarskich, podrozdział – Excelsior Park i Gallet. Dajcie feedback, jak Wam się podoba.
A tu odnośnik do sklepu, gdzie możecie nabyć tę ciekawą książkę.
Pozdrawiam
Mateusz Piechnik
