Chronografy kojarzone są przede wszystkim ze Szwajcarią. Jednak silne ośrodki produkujące skomplikowane mechanizmy powstawały również nad Łabą i Renem. Niemiecką manufakturą bardzo zasłużoną w produkcji chronografów jest bez wątpienia Junghans.
Firma została założona w 1861 r. pod nazwą Junghans und Tobler przez Erharda Junghansa i jego szwagra Jakoba Zeller-Toblera w mieście Schramberg w Badenii-Wirtembergii. Pierwsze zegarki marki Junghans datuje się na 1866 r. Najbardziej dynamiczny wzrost zakładów nastąpił w trzech ostatnich dekadach XIX stulecia, kiedy firmą zarządzali synowie Junghansa: Erhard Junior i Arthur. Ten drugi przez kilka lat praktykował w Stanach Zjednoczonych, gdzie poznał amerykański system produkcji zegarków, który wkrótce wdrożono w fabryce w Schrambergu. Dało to spektakularny efekt: w 1903 r. zatrudniający 3 tys. pracowników i wytwarzający ponad 3 mln zegarów i zegarków rocznie Junghans uznawany był za największego na świecie producenta w branży.
Około 1927 r. Junghans rozpoczął produkcję zegarków naręcznych. W pierwszych latach stosowano mechanizmy Ruhla i ZentRa, ale od 1930 r. zakłady w Schrambergu produkowały już własne napędy z rodziny J, takie jak kal. J180 i J80/2, który zasilił kolekcję zegarków Meister. Dysponujący takimi mechanizmami, jak J82 i J83 z naciągiem automatycznym, Junghans był na początku lat 50. trzecim na świecie producentem zegarków z certyfikatem chronometru.
Od wczesnych latach 30. Junghans dostarczał sprzęt dla niemieckiej armii, szczególnie marynarki Kriegsmarine. Były to wyposażone w mechanizmy kal. 29A stopery torpedowe i służące do pomiaru czasu eksplozji bomb głębinowych. Junghans był również producentem pokładowych chronografów typu Bo-UK 1 kal. J30 z 30-minutowym licznikiem, które były stosowane m.in. w myśliwcach Me Bf -110 i Ju 87 Stuka. Zdobyte wówczas doświadczenie i rozwinięte zaplecze technologiczne miało zaprocentować tuż po zakończeniu II wojny światowej.
Junghans J88
Prace projektowe nad mechanizmem naręcznego chronografu zainicjowano w Schrambergu już w 1943 r. Prototypy były gotowe pod koniec lat 40. a w 1950 r. Junghans zaprezentował pierwsze chronografy kal. J88.
Mechanizm oznaczony jako kal. J88 to klasyczny manualny chronograf z 6-kolumnowym kołem zmianowym. Napęd o średnicy 14 linii paryskich (32 mm) był łożyskowany na 19 kamieniach i wyposażony w braquetowską sprężynę włosową marki Nivarox. Balans pracował z częstotliwością 18 000 A/h. Kaliber J88 zapewniał klasyczny układ tarczy zegarka z centralnym sekundnikiem chronografu, subtarczą sekundnika zegarka na godzinie 9 i 30-minutowym licznikiem chronografu na godzinie 6.
Najbardziej znanymi zegarkami wyposażonymi w ten napęd były lotnicze chronografy, które fabryka w Schrambergu dostarczyła utworzonej w 1955 r. Bundeswehrze, szczególnie do reaktywowanych w 1956 r. sił powietrznych. Oficjalnym producentem chronografów dla niemieckiej armii był wówczas Hanhart, ale duże zapotrzebowanie na zegarki tego typu i bezpieczeństwo strategiczne wymagały drugiego dostawcy.
Junghans rozpoczął współpracę z niemieckim Ministerstwem Obrony w 1957 r., proponując kilka prototypów zegarka, m.in. model wyposażony w kopertę o średnicy 43 mm oraz wersję mechanizmu z funkcją flyback. Armia zdecydowała się na model z 38-milimetrową kopertą i bez funkcji flyback. Pierwsza partia chronografów J88 Bundeswehr, oznaczona jako Typ 88/0110 z karbowaną lunetą, trafiła na wyposażenie jednostek jeszcze w tym samym roku.
Lepiej znany jest jednak Typ 88/0111 dostarczany do armii od 1959 r. Jest to jeden z bardziej rozpoznawalnych chronografów lat 50, a to za sprawą charakterystycznego, 12-bocznego, obrotowego pierścienia z podziałką 60-minutową. Mosiężna, chromowana koperta również mierzyła 38 mm średnicy. Zegarek miał typową dla wojskowych modeli czarną, matową tarczę, kontrastowe wskazówki typu syrigne oraz masywne przyciski. Chronografy Junghans stosowane były w niemieckim lotnictwie wojskowym co najmniej do lat 70., ale od roku 1967 stopniowo zastępowały je zegarki Heuer-Leonidas 1550SG.
Poza przeznaczeniem wojskowym Junghans produkował chronografy kal. J88 w kilku wersjach również na rynek cywilny. Co ciekawe trafiły one do sprzedaży już około 1950 r., czyli na kilka lat przed „wejściem na służbę” w niemieckiej armii. Produkcja mechanizmu J88 trwała w latach 1950–1964.
Junghans Olympic
W kolejnych dekadach fi rma ze Schrambergu rozwijała ofertę swoich chronografów przeznaczonych na wolny rynek. Junghans otrzymał funkcję ofi cjalnego chronometrażysty Letnich Igrzysk Olimpijskich w Monachium w 1972 r. Było to ogromne wyróżnienie dla niemieckiego producenta, zważywszy, że dotychczas monopol miały w tym zakresie marki szwajcarskie, czyli Heuer, Longines i Omega, oraz japońskie Seiko w 1964 r.
Junghans, poza sprzętem pomiarowym przygotowanym stricte pod zmagania na arenach olimpijskich, przygotował całą kolekcję nowych modeli Olimpic, zawierającą zegarki sportowe, divery i oczywiście chronografy.
Spośród tych ostatnich jednym z najbardziej wyrazistych modeli jest Junghans Olympic ref. 688.10 „Bullhead”. Wyróżniała go owalna koperta, a cechą charakterystyczną było obrócenie mechanizmu o 90 stopni wokół własnej osi, co skutkowało przesunięciem koronki i przycisków na górny wieniec koperty oraz determinowało układ registrów na godzinach 6 i 12. Chociaż ta forma chronografów jest najbardziej kojarzona z japońskimi firmami Citizen i Seiko, to była wykorzystywana również w Niemczech i Szwajcarii. W tamtym czasie Junghans stosował już mechanizmy od zewnętrznych producentów. Serce modelu Olympic ref. 688.10 stanowił szwajcarski Valjoux kal. 7734.
Junghans w 1976 r. wprowadził do oferty również chronografy z naciągiem automatycznym. Było to możliwe dzięki zakupowi mechanizmów Büren/Chronomatic (Junghans oznaczał go jako kal. 688.13). Przykładem takiego zegarka jest Junghans Olympic ref. 88/3983 Chronomatic kal. 12.
W 1976 r. Junghans zaprzestał produkcji zegarków mechanicznych, skupiając się na rozwoju własnej technologii kwarcowej. Już w roku 1978 zakłady w Schrambergu rozpoczęły produkcję mechanizmu kal. 616.10, który stanowił napęd chronografów z wyświetlaczem LCD o numerze referencyjnym 11/4022. Dwa lata później opracowany został kal. 633.86 z analogowym pomiarem czasu i cyfrowym wyświetlaczem chronografu oraz kalendarza.
Współczesne chronografy Junghans
Junghans, podobnie jak inni niemieccy producenci, chętnie odnosi się do swojego militarno-lotniczego dziedzictwa. Już w 1998 r. na rynek trafi ła reedycja ich kultowego chronografu kal. J88, oznaczona numerem referencyjnym 027/3850.00. Wizualnie była to niemal wierna kopia modelu z lat 50. Widoczne różnice to koperta wykonana ze stali, która jednak zachowała średnicę 38 mm, oraz szwajcarski mechanizm ETA-Valjoux kal. 7760.
W 2000 r. kierowanie firmą przejął Heinz W. Pfeifer, który obrał za cel przywrócenie w ofercie Junghansa należytego miejsca zegarkom mechanicznym i odtworzenie własnej produkcji w tym kierunku, a to wszystko pod hasłem „Od tradycji do przyszłości”.
W 2005 r. Junghans wprowadził na rynek chronograf lotniczy Pilot Chronoscope ref. 027/4522 o bardziej współczesnej estetyce. Stalowa, 43-milimetrowa koperta mieściła mechanizm kal. J880, którego bazą był ETA-Valjoux kal. 7750. Nie można również zapomnieć o kolekcji Junghans Meister Telemeter, oferującej bardziej „cywilne” modele.
W 2006 r. Junghans zaprezentował na targach w Bazylei nowy mechanizm chronografu. Oznaczony jako kal. J890 jest napędem z naciągiem automatycznym, kołem kolumnowym, sprzęgłem poziomym, wskaźnikiem rezerwy chodu oraz regulatorem pracującym z częstotliwością 28 800 A/h. Pomimo oznaczeń był to de facto mechanizm Seiko kal. 6S37, przygotowany w Japonii na zlecenie niemieckiego producenta.
Junghans, który od lat 60. był jednym z liderów segmentu zegarów i zegarków elektrycznych oraz kwarcowych, ma również w ofercie chronografy wyposażone w takie mechanizmy, a ciekawym przykładem jest Junghans 1972 Chronoscope Solar ref. 014/4200.00, luźno nawiązujący wzornictwem do „olimpijskich” chronografów z lat 70.
Siedziba firmy nadal mieści się w Schrambergu.
Powyższy fragment pochodzi z pierwszego tomu książki Chronografy – ukryte piękno, do którego lektury serdecznie Was zapraszam.
Pozdrawiam
Mateusz Piechnik
